Holybreak - Sanktuarium Madonny z Monte Berico

Sanktuarium Madonny z Monte Berico

Viale Dieci Giugno, 36100 VicenzaCampedello

Sanktuarium Maryjne

UDOSTĘPNIJ

ZAPISZ

Źródło: Wikimedia Commons

O sanktuarium:

Sanktuarium Madonny di Monte Berico to katolickie miejsce kultu w Vicenzy, położone 124 m n.p.m., na szczycie wzgórza o tej samej nazwie z widokiem na miasto. Powstało w wyniku połączenia dwóch kościołów: pierwszy z XV wieku w stylu gotyckim, drugi, z drugiej połowy XVII wieku, to bazylika w stylu barokowym. W maju 1904 roku papież Pius X podniósł ją do rangi bazyliki mniejszej. Budowa pierwszego kościoła jest, zgodnie z tradycją, związana z dwoma objawieniami Matki Bożej, których świadkiem była wieśniaczka z Sovizzo o imieniu Vincenza Pasini, odpowiednio w 1426 i 1428 roku, latach zniszczonych przez ciężką epidemię dżumy; w tych objawieniach Matka Boża podobno poprosiła o budowę kościoła jej poświęconego. Rzeczywiście, kroniki z tamtych czasów zgadzają się, że po tym, jak gmina przyjęła to zaproszenie - skromny prostokątny pokój zbudowany w ciągu zaledwie trzech miesięcy - epizod zarazy ustał. Ołtarz z wizerunkiem Matki Bożej opierał się o ścianę, w miejscu, gdzie według wierzeń miały miejsce objawienia i gdzie święty obraz jest czczony do dziś. Jedynym dokumentem, jaki posiadamy - jako świadectwo historii objawień - jest Proces Objawień Matki Bożej na Monte Berico, napisany przez prawnika Giovanniego da Porto i zakończony pozytywnie na korzyść objawień w 1431 roku. Proces został ponownie opublikowany w całości po łacinie w 1991 roku; żaden inny dokument w ówczesnej kronice nie wspomina o fakcie objawień, a pierwszym dokumentem, który podaje cud objawień jako wiarygodny fakt historyczny, jest uchwała miejska z 10 stycznia 1529 roku. Oprócz tych niewytłumaczalnych przemilczeń, różne elementy tego procesu, sporządzonego już po ukończeniu budowy kościoła - w tym niejasna obecność władzy kościelnej w sprawie należącej do jej kompetencji - budzą poważne wątpliwości co do wiarygodności tego, co zostało opisane. Według niektórych autorów był to również czas, w którym Vicenza - która do tego czasu utraciła wszelką autonomię polityczną, najpierw pod rządami rodzin Scaligeri i Visconti, a następnie z oddaniem Serenissimie - budowała własną tożsamość, także poprzez wywyższenie świętych patronów miasta, a Proces, sporządzony z inicjatywy gminy (a nie ówczesnego biskupa weneckiego Pietro Emiliani) mógł przyczynić się do wzmocnienia tego trendu. Zarządzanie pierwszym gotyckim kościołem - poświęconym Sancta Maria de gratia, tytuł, który odnosił się do zarazy, ale który bardzo szybko zniknął - zostało początkowo powierzone zakonowi Santa Brigida, ale bardzo szybko, w 1435 roku, ci bracia - nie jest jasne, dlaczego, czy zostali odesłani, ponieważ pozwolili na pewne nieodpowiednie przejawy pobożności ludowej, co można wytłumaczyć terrorem stale zbliżającej się zarazy, czy też z własnej inicjatywy - porzucili kościół i klasztor i powierzyli go Sługom Maryi, którzy już od kilku lat mieszkali w Vicenza. W połowie stulecia Serwici ukończyli budowę klasztoru, wznosząc krużganek, kwatery gościnne, infirmerię i dzwonnicę, co było nie lada wyczynem ze względu na ciasną przestrzeń, ponieważ teren na południu jest stromy, a za nim znajduje się Valletta del Silenzio. Od samego początku znaczna część życia religijnego Vicenzy zależała od sanktuarium; uchwałą miejską z 1529 r. procesja w dniu 25 sierpnia stała się regularna i bardziej uroczysta. Kolejnym dowodem kultu szczególnie gęstego od pobożności są niedawno odkryte litanie do Dziewicy z Góry Berico, składające się z licznych inwokacji i lamentów, przepełnionych zrezygnowaną goryczą i cierpieniem, które odzwierciedlały smutne warunki tamtych czasów i były recytowane podczas publicznych manifestacji wiary. Wszystko to przyciągnęło liczne darowizny i zapisy testamentowe. Pierwotny kościół został powiększony poprzez przedłużenie go w kierunku wschodnim, tj. w kierunku wzniesienia z miasta, a główna fasada została otwarta tutaj. Około 1480 roku, na podstawie projektu Lorenzo da Bologna, zastąpiono stary chór - który w międzyczasie został wzbogacony o kaplice zamówione przez szlacheckie rodziny miasta - a aby sfinansować prace, w 1476 roku biskup Giovanni Battista Zeno udzielił specjalnego odpustu wiernym, którzy złożyli jałmużnę na kościół; W ten sposób zbudowano zakrystię i główną kaplicę z chórem (zburzoną w 1824 r., aby zrobić miejsce dla nowej dzwonnicy), która została wyposażona w inkrustowane stalle i inne elementy wyposażenia; sklepienie kościoła zostało ozdobione freskami przez Bartolomeo Montagna. Rozbudowa została zakończona około 1480 roku, po czym zbudowano nowe ołtarze. Andrea Palladio sporządził plany nowoczesnej świątyni na planie centralnym około 1562 roku, ale zostały one odłożone na półkę, więc w latach 1578-79 architekt wykonał klasyczny dodatek, na planie kwadratu o boku 12 metrów, do północnej strony XV-wiecznego gotyckiego kościoła. Środek ten - według Castelliniego - stał się konieczny, aby wyeliminować warunki poważnego dyskomfortu dla pielgrzymów podróżujących do sanktuarium, ze względu na ciasnotę przestrzeni przed trzecim łukiem, pod którym stał ołtarz Dziewicy. W czerwcu 1630 r. Rada Miejska Vicenzy zaproponowała oblatione do Dziewicy z Monte Berico, aby błagać ją z najgorętszym i najczcigodniejszym uczuciem, jakie jest możliwe, aby wstawiła się do miłosierdzia Bożego, aby uchronić nas przed zbliżającymi się niebezpieczeństwami zarazy i wojny, które nad nami krążą. Rzeczywiście, wojna w Mantui zbliżała się, a w tym czasie armie często ciągnęły ze sobą epidemię; punktualnie dała się odczuć w mieście w następnym miesiącu sierpniu. Kiedy zaraza ustała, burmistrzowie gminy w porozumieniu z serwitami postanowili powiększyć świątynię; po uzyskaniu funduszy przystąpili do usunięcia dobudówki Palladia na rzecz większego budynku, nad którym prace trwały od lipca 1688 do grudnia 1703 roku. W ciągu stulecia przeprowadzono inne prace, takie jak dekoracja rzeźbiarska, rozmieszczenie ołtarzy i schodów przed północną fasadą. Po wybudowaniu w 1780 r. portyków zaprojektowanych przez Francesco Muttoniego, które znacznie ułatwiły dostęp z miasta, znacznie zwiększył się przepływ pielgrzymów i procesji miejskich, a także spacer na Monte dei Vicentini. Bracia z Monte Berico cieszyli się szczególnym prestiżem w mieście - znacznie większym niż ich współbracia z Santa Maria in Foro - właśnie dlatego, że przestrzegali zasad obserwancji Sług Maryi, ale ten wzgląd nie oszczędził im likwidacji, która, podobnie jak w przypadku wszystkich innych klasztorów, nastąpiła wraz z napoleońskim prawem z 25 kwietnia 1810 roku; Trzynaście z nich zrzuciło szaty zakonne, aby założyć szaty świeckich kapłanów, a w 1813 r., w okresie Królestwa Włoch Cesarstwa Francuskiego, część stłumionego klasztoru została zakupiona przez administrację państwową departamentów Adygi, Bacchiglione i Tagliamento. Po zmianie reżimu, pod rządami Królestwa Lombardzko-Weneckiego Cesarstwa Austriackiego, nastąpiło wznowienie życia religijnego w sanktuarium, co doprowadziło do dekretu cesarskiego z 1835 r., na mocy którego klasztor został odtworzony. Budowa trzech nowych kondygnacji bocznych schodów przez Giacomo Verdę sięga 1817 roku; w 1821 roku osiem dzwonów Si2 zostało uruchomionych w stylu wikentyńskim; w 1826 roku rozpoczęto prace nad zastąpieniem XV-wiecznej dzwonnicy większą, zaprojektowaną przez wikentyńskiego architekta Antonio Piovene, co pociągnęło za sobą zniszczenie starego chóru i części zakrystii. W 1860 r. architekt Giovanni Miglioranza rozpoczął renowację gotyckiej fasady kościoła po zachodniej stronie, która została przeprojektowana w stylu neogotyckim. W maju 1904 r. kościół został podniesiony do rangi bazyliki mniejszej przez papieża Piusa X. Inne dodatki zostały również wykonane w XX wieku. Obok dzwonnicy w latach 1971-1972 wybudowano nowoczesny Zakład Karny. Od 1978 roku Matka Boska z Monte Berico jest główną patronką miasta Vicenza i jego diecezji. Rzeźby na fasadach są dziełem Orazio Marinali i warsztatu Francesco Cabianca i Giacomo Cassetti. Przedstawiają one świętych i alegorie cnoty. Na fasadzie zwróconej w stronę portyków (fasada wschodnia) posągi Wiary i Nadziei wyróżniają się w ramie lunety; w górnym rejestrze znajdują się posągi świętych szczególnie czczonych w Vicenzy (w tym lekarz Leonzio zamęczony w 307 r., Carpoforo i Gaetano Thiene) oraz tradycyjnych świętych (w tym św. Antoniego z Padwy i Marii Magdaleny); w dolnym rejestrze znajdują się posągi świętego Sebastiana, świętego Wincentego, świętego Rocco i świętego Filipa Benizi. Nad portalem znajduje się wizerunek Dziewicy ukazującej się Vincenzy Pasini, dzieło Orazio Marinali. Grupy rzeźbiarskie nad portalem na elewacji północnej (Vincenza Pasini stojąca przed posłami Vicenzy) i nad portalem na elewacji zachodniej (Położenie kamienia węgielnego pod kościół wotywny) są również autorstwa tego artysty. Na elewacji północnej u góry Umiarkowanie i Sprawiedliwość, w centrum posągi proroków, u dołu święty Andrzej, święty Piotr, święty Paweł, święty Mateusz. Na elewacji zachodniej u góry alegorie cnoty, pośrodku bohaterki ze Starego Testamentu, u dołu święty Bartłomiej, święty Jan Ewangelista, święty Karol Boromeusz i święty Marek. Mały gotycki krużganek bazyliki, zbudowany w 1429 roku, ma piękne ostrołukowe łuki ozdobione terakotowymi obramowaniami na kamiennych kolumnach oraz puteal z 1611 roku. Prowadzi on do dawnego refektarza mnichów, w którym znajduje się kilka dzieł sztuki. Wśród nich jest Wieczerza św. Grzegorza Wielkiego autorstwa Paolo Veronese (1572). Odbywa się ona w okazałej i klasycznej loggii z korynckimi kolumnami i majestatycznym tłem architektonicznym: jest to scenografia przypominająca architekturę Palladia. W centrum długiego panelu stoi Grzegorz Wielki, po którego prawej stronie znajduje się Jezus w przebraniu pielgrzyma ujawniającego swoją boską tożsamość poprzez odsłonięcie kielicha. Wokół niego znajduje się dwunastu ubogich, których papież codziennie zapraszał do swojego stołu. Obecni są również bogato ubrani lokaje. W lewym dolnym rogu znajduje się małpa w łańcuchach, a w prawym dolnym rogu pies. W symbolice religijnej pies oznacza lojalność (tutaj lojalność wobec Kościoła, Jezusa Chrystusa), małpa oznacza zło, herezję, pogaństwo (małpa jest trzymana w łańcuchach). Rzeźba przedstawiająca małpę w łańcuchach stoi na fasadzie bazyliki w kierunku Piazzale della Vittoria. Płótno zostało pocięte na 32 kawałki przez austriackich żołnierzy 10 czerwca 1848 roku, a następnie odrestaurowane na polecenie cesarza Franciszka Józefa. W tym samym pomieszczeniu znajdują się dwa płótna Alessandro Maganzy: Dziewica z czterema ewangelistami i Chrzest Chrystusa. Wewnątrz znajduje się Madonna z Magnificat, fresk autorstwa Battisty da Vicenza usunięty z XV-wiecznego kościoła, drewniany krucyfiks z tego samego okresu i malowana kamienna Pieta, ważny nieszpornik z Salzburga (ok. 1415 r.), który wcześniej znajdował się w kościele Santa Maria in Foro. W kościele znajduje się wiele dzieł sztuki kilku ważnych artystów, w tym Dziewica z czterema ewangelistami i Chrzest Chrystusa, oba autorstwa Alessandro Maganzy. Pieta autorstwa Bartolomeo Montagna (początek XVI wieku) jest przykładem nieszporów. Ołtarz jest częścią kompleksu zdobionego zgodnie z naturalistycznym smakiem epoki humanizmu i kończy się lunetą z muszlą (przypominającą zmartwychwstanie i atrybut Matki Boskiej). Praca malarska, przeniknięta zimnym światłem, ujawnia wpływy nordyckie i ferraryjskie. Scena jest bardzo dramatyczna: smutna Magdalena wpatruje się w rany Jezusa, ból głęboko angażuje nie tylko Matkę Boską, ale także św. Jana, który znajduje się po prawej stronie martwego Chrystusa i Józefa z Arymatei, który znajduje się po lewej stronie. U podstawy fresku widać jabłko i motyla, a także orlik. W symbolice religijnej jabłko odnosi się do grzechu pierworodnego Adama i Ewy (odkupionego przez śmierć Chrystusa), motyl symbolizuje zmartwychwstanie, a orlik mękę Chrystusa, a także ból Matki Boskiej. Twarze i gesty postaci dobrze oddają patos chwili, a światło wyraźnie podkreśla bezkrwawą biel ciała Chrystusa w wyraźnym chromatycznym kontraście do płaszcza Madonny ubranej w bardzo tradycyjny średniowieczny strój wdowy, ze śnieżnobiałą aurą i czarnym płaszczem. W tle dominują feudalne struktury zamkowe władzy i potęgi, przedstawione na wzgórzach. Na bocznej ścianie, nad oryginalnymi drzwiami wejściowymi, znajduje się XVII-wieczny pomnik pogrzebowy szlachcica z Vicenzy, Leonida Bissari, który walczył pod imperium Habsburgów przeciwko Turkom w Wiedniu, Belgradzie i na Węgrzech; dzieło przypisywane belgijskiemu rzeźbiarzowi Giusto Le Court. Przed ołtarzem głównym, nad łukami, znajduje się duże płótno weneckiego malarza Giulio Carpioniego (XVII wiek) zamówione przez Zakon Kupców Vicenzy po ciężkiej klęsce głodu: Matka Boska ukazująca się podestà Francesco Grimani. Jest to alegoria miasta Vicenza, kobiety w złotych szatach w grupie po prawej stronie, która jest umieszczona u stóp Dziewicy z Monte Berico w postawie oddania i wdzięczności. Płótno z 1651 roku przedstawia również dedykację wdzięczności dla podesty Vicenzy Francesco Grimaniego, przedstawionego po prawej stronie tablicy. Znajdują się tam również postacie kobiece reprezentujące dobroczynność, religię, pokój i nadzieję. Wchodząc przez drzwi wychodzące na Piazzale della Vittoria, po prawej stronie znajduje się kilka ołtarzy: pierwszy jest autorstwa Pietro Gagliardiego (1888) przedstawiający Dziewicę ukazującą się siedmiu świętym założycielom Zakonu Sług Maryi (tutaj wśród aniołów niektórzy noszą insygnia Męki Pańskiej, niektórzy herb Sług, a inni palmę zwycięstwa. Prawą ręką Dziewica podaje czarną szatę jednemu z siedmiu, a lewą wskazuje na Regułę, którą anioł trzyma otwartą). Dalej, za drzwiami po prawej stronie, ołtarz z pierwotnego i zniszczonego kościoła św. Marka zawiera dzieło z 1796 r. autorstwa neoklasycznego malarza François-Guillaume Ménageota, przedstawiające Dzieciątko Jezus siedzące na niskim murku między Dziewicą a św. Na uwagę zasługuje również ołtarz autorstwa Palmy Młodszego z Koronacją Dziewicy, Trójcy Świętej i świętych. W bazylice znajdują się również inne obrazy, takie jak Trójca Święta (na złotym tle) autorstwa Leoneda Uliaco (1760) oraz Matka Boska i Zakon Sług Maryi, olej na płótnie z XVII-wiecznej szkoły holenderskiej. Chór jest wyrzeźbiony z absydy gotyckiego kościoła. XV-wieczne stalle mają piękne inkrustacje z końca XV wieku z widokami i wizjami starożytnej Vicenzy. Na tylnej ścianie znajduje się duży centralny witraż przedstawiający objawienie Dziewicy na górze. Duża łacińska inskrypcja poniżej, zawarta w cennej ramie ze zwojami, brzmi: "Adorabimus in loco ubi steterunt pedes eius (Będziemy Ją adorować w miejscu, gdzie spoczywają Jej stopy)". Poniżej, ołtarz i nisza Madonny znajdują się w kolumnadzie starego gotyckiego kościoła, zamknięte między pomnikiem pogrzebowym a kolekcją wotów. Pośród polichromowanych marmurów, w pozycji dominującej, figura jest dobrze widoczna od strony wejścia do sanktuarium. Obecny układ jest wynikiem renowacji przeprowadzonej z okazji pięćsetlecia objawień, w latach 1926-1928, w celu zastąpienia starego ołtarza z 1590 roku. Figura Matki Bożej z miękkiego kamienia ze wzgórz Berici, malowana i ozdobiona koroną i klejnotami, za ołtarzem głównym, odtwarza temat ikonograficzny Matki Bożej Miłosierdzia (Madonna della Mercede), pod której płaszczem stoją błagający. Jest to dzieło Nicolò da Venezia (XV wiek). Nisza Madonny, ujęta w aedicule z namalowanym w tle ozdobnym płaszczem podtrzymywanym przez anioły, znajduje się obecnie nad współczesnym ołtarzem, umieszczonym w wysuniętej pozycji. Pod posągiem znajduje się duży srebrny rondel, ozdobiony płaskorzeźbą, która nadal przedstawia objawienie Dziewicy Vincenzy Pasini. Obok znajdują się dwie marmurowe płaskorzeźby przedstawiające Vincenzę Pasini i żołnierzy licytujących po I wojnie światowej. Zwyczajem pielgrzymów i wiernych odwiedzających Sanktuarium jest przechodzenie w procesji lub samotnie za ołtarzem, w pobliżu figury i zatrzymanie się na modlitwie przed medalionem. Na poddaszu chóru na przeciwległej fasadzie znajdują się organy piszczałkowe Mascioni opus 579, zbudowane w 1943 roku poprzez odzyskanie części materiału dźwiękowego z poprzednich instrumentów De Lorenzi i Zordan. Instrument posiada elektryczną transmisję, zamkniętą w drewnianej obudowie z dwupoziomową wystawą złożoną z głównych piszczałek ze ściętymi ustami; konsola ma trzy klawiatury i pedał. W muzeum bazyliki znajdują się obrazy, przedmioty sakralne, wota i szaty liturgiczne. Przy wejściu do muzeum znajduje się kapliczka ze Zmartwychwstałym Chrystusem, XVIII-wiecznym rosyjskim gobelinem ze słowiańskimi napisami cyrylicą, pochodzącym z kaplicy cesarskiej na moskiewskim Kremlu.

Czytaj więcej

Mapa:

Sanktuaria w pobliżu: